main article
knowledge base > financial & industry > fish-processing Holland > herring processing
This article is not yet available in the language you selected

Verwerking van haring

Article index
 Beschrijving van de sector
 Structuur
 Activiteiten
 Werkgelegenheid en toegevoegde waarde
 Grondstof
 Markt
 Perspectief

Beschrijving van de sector

De verwerking van haring vindt plaats in drie typen van bedrijven: producenten/handelaren in gezouten haring, haringinleggerijen en haring- en makreelrokerijen. Daarnaast zijn er leveranciers van grondstof voor de productiebedrijven. Al deze bedrijven zijn hier samengevoegd tot een groep omdat enkele bedrijven in alle producttypen actief zijn.
Maatjesharing wordt behalve door deze gespecialiseerde bedrijven ook verwerkt en verhandeld door de binnenlandse visgroothandel.

Structuur

De haringverwerkende industrie bestaat uit ongeveer 15 bedrijven met een sector omzet van 115 miljoen euro. Rond 90% van de omzet wordt gedragen door bedrijven met een omzet tussen 5 en 50 miljoen euro. De vier grootste bedrijven hebben een gezamenlijk marktaandeel van bijna 75%. Het aanbod van zure haring in Nederland is vrijwel in handen van ťťn bedrijf.
De sectoromzet van de huidige haringverwerkende bedrijven is sinds 2000 vrijwel gelijk gebleven. Gezien het algemene inflatiepercentage over deze periode (14%) is de reŽle omzet dus gedaald.
Sinds 1995 is de haringsector kleiner geworden. Activiteiten verdwenen doordat Nederlandse vissers vrijwel zijn gestopt met de aanvoer van verse haring. Daardoor viel ook een deel van de export van verse haring en de productie van haringlappen weg. Een deel van de productie van zure haring werd verplaatst naar het buitenland. Het aantal bedrijven is sinds 2000 nog verder gedaald.

Tabel 1 Aantal ondernemingen en bedrijfsomzet (in %) naar bedrijfsgrootte

Ondernemingsklasse in miljoen euro Ondernemingen (N=17) Omzet (115 miljoen euro)
- 5 40 8
5 - 60 92
Totaal 100 100

Alle bedrijven die actief zijn in de haringverwerking zijn zelfstandige ondernemingen. De hier geselecteerd bedrijven halen 80% van hun gezamenlijke omzet uit gezouten en zure haring en gerookte makreel. Nevenactiviteiten zijn verwerking of alleen handel in zeegevroren pelagische vis, diepgevroren rond- en platvis en garnalen.

Tabel 2 Omzet aandeel per producttype (in %)
Producttype Omzeta) (115 miljoen euro)
Gezouten en zure haring 75
Gerookte haring/makreel 5
Overige producten 20
Totaal 100
a) Exclusief interne leveringen.

Activiteiten

Verwerking en groothandel zijn in vrijwel alle bedrijven volledig geÔntegreerd. De meeste producten worden verwerkt door de bedrijven zelf. Enkele bedrijven besteden een deel van de verwerking uit aan gelieerde buitenlandse bedrijven in Denemarken.

Tabel 3 Organisatie van de verwerkingsactiviteiten (in %)
Plaats van verwerking Omzet
Verwerking in eigen bedrijf 70
Verwerking door gelieerde bedrijven in binnen en buitenland 10
Half- en eindproducten betrokken van andere bedrijven 20

De meeste bedrijven hebben zowel Nederlandse als buitenlandse afnemers. Zowel in binnen- als buitenland levert een minderheid van de bedrijven direct aan supermarkten. Ongeveer de helft levert nog direct aan Nederlandse visdetaillisten.

Tabel 4 Groothandelsactiviteiten per afnemerscategorie
Percentage van totaal aantal bedrijven (in %)
Exportactiviteiten: 90
- met export naar buitenlandse visverwerkers/importeurs 65
- met export naar buitenlandse detailhandel 25
- met export naar buitenlandse grootwinkelbedrijven 25
- met export naar buitenlandse grootverbruikbedrijven 18
Binnenlandse afzet: 90
- met leveringen aan binnenlandse visdetailhandel 45
- met leveringen aan binnenlandse grootwinkelbedrijven 25
- met leveringen aan binnenlandse grootverbruikbedrijven 25
Leveringen aan binnenlandse groothandel of verwerkers (interne leveringen) 60

Werkgelegenheid en toegevoegde waarde

Ongeveer 600 personen zijn werkzaam in de haringverwerkende industrie. Dit is gemiddeld ongeveer 36 personen per bedrijf. De meeste arbeidskrachten werken in middelgrote bedrijven met een omzet tussen 5 en 50 miljoen euro. Het percentage tijdelijke krachten is ongeveer 24. Het aantal werkzame personen is sinds 2000 gedaald.

Tabel 5 Werkgelegenheid en bedrijfsomvang (in %) naar bedrijfsgrootte
Ondernemingsklasse in miljoen euro Aantal vaste krachten (475 mensen) Gemiddeld aantal tijdelijke krachten (150 mensen) Totaal (620 mensen)
- 5 10 5 10
5 - 50 90 95 90
Totaal 100 100 100

Ongeveer 345 vaste en gemiddeld 145 tijdelijke krachten zijn direct werkzaam in het productieproces. Dit betekent dat 21% van de werknemers is belast met management-, marketing- en administratieve taken. Dit is vrijwel gelijk aan het sectorgemiddelde.

Tabel 6 Vaste arbeidskrachten ingedeeld naar direct productiewerk en indirecte arbeid
Arbeidskrachten Percentage
Direct productiewerk 490 79
Indirecte arbeid 130 21
Totaal 620 100

De seizoenmatige aanvoer van maatjesharing wordt weerspiegeld door de grote variatie in het aantal ingezette tijdelijke krachten. De maximale bezetting is 1,4 maal hoger dan de bezetting buiten de seizoenpiek. Dit beeld is sinds 2000 niet gewijzigd.

Tabel 7 Tijdelijke arbeidskrachten en seizoeninvloed
Tijdelijke krachten Vaste krachten Totaal
Minimale bezetting 65 475 540
Maximale bezetting 280 475 755
Gemiddelde bezetting 145 475 620

De omzet per werknemer ligt rond 180.000 euro. De toegevoegde waarde van de haringverwerkende industrie wordt geraamd op 40 miljoen euro. Dit is circa 30% van de omzet en daarmee aanzienlijk boven het sector gemiddelde. De toegevoegde waarde per werknemer ligt rond 46.000 euro.

Grondstof

De haringverwerkende industrie is voor de grondstofvoorziening vooral afhankelijk van de ontwikkeling van de haringvisserij in Noordzee en Skagerrak. De Nederlandse industrie verwerkt niet meer dan 10 tot 15% van de internationale haringaanvoer uit dit gebied. Bovendien zijn de haringvangsten tussen 1995 en 2005 relatief stabiel geweest op een niveau rond 600.000 ton. Indirect zijn ook quota en vangsten van Atlanto-scandische haring van belang omdat die mede van invloed zijn op het Europese haringaanbod en daarmee op het prijsniveau. Sinds 2003 is de internationale haringprijs belangrijk gestegen. Omdat voor maatjesharing een wat hogere prijs wordt betaald komt deze grondstofvoorziening niet echt in gevaar zolang visserij mogelijk is. De instabiliteit van de grondstofvoorziening schuilt bij haring vooral in het vangstsucces en kwaliteit van de haring in de periode mei-juli.

Markt

Gerekend naar de groothandelswaarde is ruim de helft van de productiewaarde bestemd voor de binnenlandse markt. De meeste belangrijke bedrijven in de sector leveren zowel aan binnenlandse als buitenlandse afnemers. De exportproducten worden meest geleverd aan groothandelaren en importeurs en in het binnenland zijn de visgroothandel en de visdetailhandel de belangrijkste afnemers.

Tabel 8 Bestemming van de producten van de haringverwerkende industrie en groothandel (gezouten en zure haring en overige producten)
Bestemming Omzet miljoen euro Omzet percentage
Export 30 45
Binnenlandse afzet 55 35
Interne leveringen 30 20
Totaal 115 100

Haringproducten worden voornamelijk geŽxporteerd naar Duitsland en BelgiŽ. De export van gezouten haring stagneerde sinds 2000. Dit wordt onder meer toegeschreven aan de achterblijvende economische ontwikkeling in Duitsland. Een deel van de export van haringproducten is verdwenen als gevolg van het wegvallen van de aanvoer van verse haring in Nederland en daarmee ook de export van verse haring en haringlappen.

Perspectief

De marktontwikkeling lijkt bepalend voor het perspectief van de haringsector. Sommige bedrijven zien een bedreiging in de recente stagnerende groei van het marktvolume. Sinds 2000 is in Nederland de binnenlandse omzet van haringproducten gegroeid met ongeveer 30% (GfK). Maar dit is vooral het resultaat van hogere prijzen. Duitse markt is sinds de algemene economische teruggang achtergebleven.

Tabel 9 Index van het thuisverbruik (Volume, 1995=100)
1995 2000 2005
Maatjesharing 100 99 108
Zure haring 100 87 88
Bron: GfK.

Het is de vraag of traditionele producten zoals maatjesharing en zure haring over de top raken van hun levenscyclus. Haring is in Nederland, Duitsland en BelgiŽ een product met een relatief goed imago en een diepgewortelde traditie. Met deze gedegen basis kunnen er altijd kansen komen om het marktvolume weer te vergroten. In deze sector lijkt dit vooral door de beperkte houdbaarheid van het product niet zo gemakkelijk te zijn. De ontwikkeling van nieuwe producten die beter geschikt zijn voor moderne distributiekanalen heeft de markt een impuls gegeven gezien het hogere afzetvolume in 2005.

Tabel 10 De belangrijkste ontwikkelingen sinds vijf jaar geleden (in %)
Beter Gelijk Slechter
Grondstofvoorziening - - ++
Personeelsaanbod - + ++
Bedrijfswinst + + -
FinanciŽle positie + + -
Verklaring tekens: -: <33%, + tussen 33 en 66%, ++: meer dan 66% van de antwoorden.

Andere bedreigingen zijn die regelmatig zijn genoemd in het LEI-panel zijn:
  • de overcapaciteit en prijsconcurrentie;
  • negatieve publiciteit in verband met kwaliteit.
bron: LEI; informatie: lei@wur.nl

forumReply to this article
All fields are required. Your personal information will not be displayed on our website. Hyfoma does not supply machines, but only refers to the companies that do. Most of the suppliers listed supply machines for the food industry, and do not produce food themselves.

Name: Email:
Function: Company: