This article is not yet available in the language you selected
Sojaolie
Article index
Productie sojaolie | ||
Reiniging | ||
Preparatie | ||
Extractie | ||
Zuivering | ||
Hydrogenatie | ||
Afvullen |
Sojaolie wordt naast rechtstreekse toepassing als spijs- of slaolie in een groot aantal producten verwerkt, zoals margarine, slasaus, koekjes, coatings en koffiecreamer.
Daarnaast levert raffinage van sojaolie lecithine op. Lecithine kan worden gebruikt als emulgator en vochtregulator in voedingsmiddelen.
Productie sojaolie
Reiniging
De aangeleverde sojabonen worden met behulp van een zeef ontdaan van ongewenste delen. Metalen worden verwijderd met magneten. Vervolgens worden de gereinigde bonen gedroogd met warme lucht, zodat de pellen (schillen) los van de kernen komen te zitten.Preparatie
Na een korte opslag worden de sojabonen gepeld. Door het pellen wordt de olieopbrengst vergroot, omdat deze pellen olie absorberen. Met breekwalsen worden de pellen gebroken, waarna deze door windzifting worden verwijderd van de boondeeltjes.Voordat de sojabonen worden platgewalst tot grote vlokken van uniforme dikte, worden de bonen geconditioneerd door blootstelling aan een temperatuur tussen de 74 en 79°C gedurende 30 tot 60 minuten. Het extraheren wordt hierdoor vergemakkelijkt, doordat eiwitten denatureren en vervolgens coaguleren, coalescentie van oliedruppels plaatsvindt en de affiniteit van olie voor vaste materialen afneemt.
Door de conditionering en het walsen zijn de oliecellen opengescheurd, waardoor het oplosmiddel tijdens het extraheren goed kan penetreren.
Extractie
Over het algemeen wordt de olie geëxtraheerd met behulp van een oplosmiddel. Hier zijn verschillende types extractoren voor beschikbaar. Hieronder wordt echter alleen het infiltratie-type besproken, omdat deze een hogere efficiëntie heeft.De roterende tegenstroomextractor is de meest gebruikte extractor. Hierin worden de vlokken gewassen met hexaan (het oplosmiddel) volgens het tegenstroomprincipe. Het hexaan stroomt via compartimenten met steeds meer olie bevattende vlokken naar de vlokkentoevoer toe. Het hexaan raakt hierbij met olie verzadigd en het oliegehalte van de vlokken daalt.
Uiteindelijk bevatten de vlokken, ook wel witmeel genoemd, ongeveer 35% hexaan, 7 tot 8% water en 0,5 tot 1,0% olie. Het hexaan wordt in een toaster, waar stoom door het mengsel wordt geblazen, door verdamping verwijderd. Het ontvette sojameel kan worden opgewerkt tot sojaproducten of worden gebruikt als veevoeder.
Het miscella (olie-hexaanmengsel) bevat 25 tot 30% olie en wordt eerst gefilterd om fijne bestanddelen te verwijderen. Vervolgens wordt het miscella door twee verdampers geleid, waardoor het uiteindelijk 90 tot 95% olie bevat. Tot slot worden de laatste hoeveelheden hexaan met behulp van stoom uit de olie verwijderd. De olie wordt afgekoeld tot omgevingstemperatuur en opgeslagen, waarna het verder verwerkt kan worden.
Het verdampte hexaan wordt na condensatie teruggeleid naar de extractor.
Zuivering
De ruwe sojaolie bevat nog in olie onoplosbare en in olie oplosbare onzuiverheden. De in olie onoplosbare stoffen worden met behulp van filtratie verwijderd. Voor de verwijdering van de in olie oplosbare stoffen moeten verscheidene technieken worden toegepast, waaronder ontgommen, neutralisatie en bleken. Deze technieken worden besproken in het artikel ‘Olieraffinage’.Hydrogenatie
Om de eigenschappen van de sojaolie te veranderen, kan de sojaolie worden gehydrogeneerd. Hierdoor ontstaan meer verzadigde vetzuren, waardoor het smeltpunt van de olie wordt verhoogd en de oxidatieve stabiliteit toeneemt. Het product wordt hierdoor beter geschikt voor toepassing in bijvoorbeeld margarine.Vaak wordt gedeeltelijke hydrogenatie ook toegepast om het gehalte aan linoleenzuur in sojaolie te verlagen en hiermee smaakveranderingen tijdens opslag te voorkomen.
Hydrogenatie vindt plaats door waterstofgas in de olie, waaraan een katalysator is toegevoegd, te dispergeren, terwijl het geheel wordt verhit en geroerd. De katalysator, bijvoorbeeld nikkel, wordt na afkoeling weer uit de olie gefilterd.
Afvullen
De olie zal moeten worden afgevuld in donker of ondoorzichtig verpakkingsmateriaal, omdat het product gevoelig is voor licht. Bovendien wordt er stikstof in de verpakking gespoten om ongewenste veranderingen door oxidatie tegen te gaan.De sojaolie is over het algemeen langer dan een jaar houdbaar, dit is afhankelijk van de behandeling van de olie. De olie moet op een donkere en droge plaats worden bewaard. Door de olie in de koelkast te bewaren, wordt de houdbaarheid verlengd.